Veel boeken over hekserij gaan uit van een huisje aan de bosrand met een kruidentuin. De meeste mensen wonen anders: in een flat of een rijtjeshuis, soms met alleen een vensterbank. Dat is geen beletsel. Hekserij in de stad vraagt alleen een andere blik op wat je om je heen hebt.
Dit stuk is voor wie in de stad woont en wil beginnen. Ben je helemaal nieuw, lees dan eerst Hoe word ik een heks en Hekserij voor beginners.
Volksmagie was nooit alleen van het platteland
Het beeld van de heks in het bos is grotendeels romantiek. Ook in steden deden mensen aan volksmagie. In Amersfoort meldden archeologen in 2025 een baardmankruik tussen de funderingen achter de Elleboogkerk, midden in de oude stad. Hij lijkt sterk op Engelse kruiken die als heksenfles werden gebruikt. En de Heksenwaag staat niet in een dorp maar in het stadje Oudewater. Stadsmensen hadden dezelfde zorgen als boeren: een ziek kind of een huis dat veilig moest blijven.
Je huis als middelpunt
In de stad is je huis je belangrijkste plek. Begin daar. Een vaste plek voor een kaars of een paar dingen van buiten is genoeg. Hoe je zo een plek met het jaar mee laat veranderen, lees je in Een seizoenstafel voor de jaarfeesten. Een vensterbank in de keuken werkt goed, want daar sta je elke dag.
Let op de grenzen van je huis. In de volksmagie zijn de drempel en de ramen de plekken waar het huis open is naar buiten. In een flat is je voordeur misschien een deur in een galerij of een trappenhuis, maar het idee blijft hetzelfde. Meer daarover in De betekenis van drempels en ramen in de volksmagie. Een takje gedroogde kruiden aan de binnenkant van de deur of een schaaltje zout op de vensterbank kan overal.
Werk je met vuur, houd het dan klein. Een kaars in een flat is iets anders dan een vuur in de tuin. Zet hem op een vuurvaste plek weg van de gordijnen, en laat hem nooit alleen branden. Meer over werken met kaarsen lees je in Kaarsenmagie in de volkshekserij.
Balkon en vensterbank
Een paar potten kruiden zijn een goed begin. Tuinsalie en rozemarijn doen het goed op een zonnig balkon, want ze houden van warmte en kunnen tegen wat droogte. Op een vensterbank aan de noordkant groeien ze minder goed. Kies dan voor peterselie of munt. Wat je met deze kruiden in de keuken kunt doen, lees je in Keukenhekserij.
Wil je ook groente of kruiden kweken op een stadstuin of volkstuin, let dan op de bodem. In veel oude stadswijken zit lood in de grond. Het RIVM raadt aan om groenten in bakken met schone teelaarde te kweken. Was wat uit de tuin komt extra goed, en was je handen na het tuinieren. Op een balkon met potgrond uit de winkel speelt dat niet.
Natuur in de stad
Ook in de stad groeit meer dan je denkt. Op braakliggende grond en in de rand van parken kom je planten tegen die je ook op het platteland vindt. De brandnetel houdt van verstoorde grond met veel stikstof, en die is er in de stad genoeg. Leer ze eerst kennen voordat je iets plukt.
Plukken in de stad is lastiger dan het lijkt. Een stadspark is van de gemeente, en in de Algemene Plaatselijke Verordening staat vaak dat je er geen bloemen mag plukken. Groningen verbiedt dat bijvoorbeeld in een openbaar park of plantsoen. Pluk ook niet langs drukke wegen of op plekken waar veel honden worden uitgelaten. De regels per gebied staan in Wildplukken in Nederland en België.
Kijken mag altijd. Kies een vaste boom in een park, of een stuk water waar je vaak langskomt, en ga daar af en toe heen. Kijk wat er verandert met de seizoenen. Zo maak je van een gewone stadsplek een plek die voor jou iets betekent. Je hoeft er niets te doen, behalve terugkomen.
Een vaste wandeling
Een goede oefening voor de stad is een vaste wandeling. Kies een route van een kwartier of een half uur, die je elke week loopt. Neem steeds dezelfde weg, en let op wat er verandert. Kijk welke boom als eerste blad krijgt, en waar na de winter het eerste groen opkomt. Schrijf het thuis op in een schrift. Na een jaar heb je een kalender van je eigen buurt.
Drukte en lawaai horen bij de stad. Je hoeft daar niet tegen te vechten. Ga vroeg in de ochtend op pad als het nog stil is, of zoek een plek waar je even kunt zitten, zoals een bankje aan het water of een hoek van een begraafplaats. Oude begraafplaatsen zijn in veel steden de rustigste groene plekken die er zijn, met oude bomen en weinig verkeer. Gedraag je er wel naar.
Het jaar in de stad
De jaarfeesten zijn ook in de stad te vieren. De lichtjes rond Yule en de takken met knoppen rond de lente-equinox passen net zo goed in een flat als in een boerderij. Een overzicht van de feesten staat in Het jaarwiel in de hekserij. Je kunt ook aansluiten bij wat je stad zelf viert, zoals een Sint-Maartensoptocht in november.
In de stad is de nacht nooit helemaal donker, maar de maan zie je nog wel. Een raam op het zuiden of een balkon geeft je vaak genoeg zicht om de maan door de maand te volgen.
Het Herbarium
Ook in de stad helpt het om de planten om je heen te leren herkennen. In het Herbarium van Wyrd House staat per kruid hoe je het herkent en welke delen giftig zijn. Het is een groeiende verzameling kruidenkaarten van de Lage Landen, en een jaar lidmaatschap kost €50.
Verder leren
Wyrd House is gemaakt voor mensen die thuis en in hun eigen tempo willen leren, ook als ze in de stad wonen. Lees op Voor wie of het bij je past. In Jaar en een dag bouw je je kennis stap voor stap op, in dertien delen, met opdrachten die je ook op een balkon kunt doen.