Mabon vieren: dankbaarheid bij de herfstequinox

In september wordt het licht anders. De ochtenden zijn fris en de appels vallen. Op 23 september 2027 om 08.02 uur Nederlandse tijd is het herfst-equinox. Dag en nacht zijn dan ongeveer even lang, en daarna wint het donker. In de moderne hekserij heet dit feest Mabon: het tweede oogstfeest, een feest van dank. In dit stuk lees je waar de naam vandaan komt en hoe je Mabon thuis viert, met de keuken als middelpunt.

De herfst-equinox

Bij de equinox staat de zon recht boven de evenaar. Overal op aarde komt hij dan pal in het oosten op en gaat hij pal in het westen onder. Het Nederlandse woord is dag-en-nachtevening. Volgens datum.nl is het moment geen hele dag: de zon passeert de evenaar op een bepaald tijdstip. Na de herfst-equinox worden de nachten langer dan de dagen, tot aan de winterzonnewende in december.

In het jaarwiel ligt Mabon tegenover Ostara, de lente-equinox. Bij Ostara zaai je, bij Mabon haal je binnen. Het eerste oogstfeest, Lammas, ligt zes weken eerder. Een overzicht van alle feesten staat in Het jaarwiel in de hekserij.

Een moderne naam

Het is goed om eerlijk te zijn over de naam. Mabon is geen oud feest. Volgens de Engelse Wikipedia gaf de Amerikaanse wiccaan Aidan Kelly de herfst-equinox deze naam, samen met Ostara en Litha. Kelly verwees daarmee naar Mabon ap Modron, een figuur uit de Welshe mythologie. Mabon is in die verhalen de zoon van Modron en een van de mannen van koning Arthur. Zijn naam hangt samen met Maponos, een Romeins-Britse god van de jeugd, en betekent grote zoon.

Met de oogst heeft die Mabon weinig te maken. De naam raakte pas geleidelijk ingeburgerd. De invloedrijke Engelse wiccaanse schrijfster Doreen Valiente gebruikte hem in 1978 nog niet, en noemde de equinoxen gewoon naar hun seizoen. Veel neopaganisten noemen het feest ook Harvest Home, en druïden gebruiken de naam Alban Elfed. Bij Wyrd House gebruiken we Mabon omdat het een herkenbare naam is. Wat we vieren is de oogst en het kantelen van het jaar, en dat is wel oud.

Sint-Michiel en de oogst

In de christelijke kalender valt kort na de equinox de feestdag van de aartsengel Michaël, op 29 september. In Engeland en Ierland was Michaelmas een van de vier kwartaaldagen waarop rekeningen werden vereffend. Op de landgoederen markeerde het einde en begin van het boerenjaar. Meer over de oogstgebruiken van hier lees je in Lammas en Lughnasadh.

Inmaken en bewaren

Mabon is bij uitstek een keukenfeest. Wat je nu inmaakt of droogt, heb je in de winter. Dat is ook wat de oogst vroeger betekende: overleven tot het voorjaar. Een paar ideeën:

  • Maak appelmoes of appelcompote en doe het in schone potten. Werk netjes: kook potten en deksels uit en gebruik een betrouwbaar recept.
  • Droog kruiden uit eigen tuin, zoals tuinsalie, in kleine bosjes op een droge, luchtige plek.
  • Pluk bramen of vlierbessen waar het mag, en maak er jam of siroop van. Vlierbessen moet je altijd verhitten voor je ze eet.
  • Leg een voorraad aan van noten of kastanjes, en bewaar ze droog.

Pluk alleen waar het mag en neem niet meer dan je nodig hebt. De regels staan in Wildplukken in Nederland en België. Meer recepten voor wat er rond je huis groeit lees je in Keukenhekserij.

Ben je niet zeker van een plant, laat hem dan staan. In het Herbarium van Wyrd House lees je per kruid waarmee je het kunt verwarren en welke delen giftig zijn. Het is een groeiende verzameling kruidenkaarten van de Lage Landen, en een jaar lidmaatschap kost €50.

Mabon thuis vieren

Een paar manieren om de equinox te markeren:

  • Ruim je seizoenstafel op en leg er de herfst op, zoals een appel en een tak met gekleurd blad.
  • Kook een maaltijd met wat er nu te oogsten valt, en eet hem met de mensen om je heen.
  • Haal het briefje tevoorschijn dat je bij Ostara schreef. Kijk wat er van je voornemens is gegroeid, en schrijf een nieuw briefje voor de winter.
  • Ga op de avond van de equinox naar buiten en kijk hoe de zon pal in het westen ondergaat.

Een oogstmaaltijd

Een maaltijd is de meest voor de hand liggende manier om Mabon te vieren. Kies een paar dingen die nu op hun best zijn, uit je eigen tuin of van een boer bij je in de buurt. Pompoen en appels zijn in september volop te krijgen. Kook er iets eenvoudigs van, en neem er de tijd voor.

Zet een kaars op tafel en zeg voor het eten kort waar je dankbaar voor bent. Dat hoeft geen gebed te zijn. Een zin is genoeg.

Dank als oefening

Het hart van Mabon is dankbaarheid. Dat klinkt eenvoudig, maar het is een oefening. Neem een avond de tijd en schrijf op wat het jaar je tot nu toe heeft gegeven. Niet alleen het goede: ook wat moeilijk was en je toch iets heeft geleerd. Bewaar het bij je andere aantekeningen. Na een paar jaar zie je je eigen jaarwiel ontstaan.

Je kunt ook iets teruggeven. Breng een pot appelmoes naar een buur, of zet in de tuin wat appels neer voor de vogels en de egels. Een oogst wordt pas een oogst als je hem deelt.

Verder leren

In de cursus De jaarfeesten vieren we het jaar van zaaien tot oogst, met wat we historisch weten en hoe je het thuis vormgeeft.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *